استان آذربایجان شرقی

توضیحات

دسته: شهرهای ایران

بازدید: 184

محیط طبیعی ( موقعیت و وسعت ) :
آذربایجان شرقی با وسعت 4/45261 کیلومتر مربع در گوشه شمال غربی فلات ایران قرار دارد . رود ارس حدود شمالی آن را با جمهوری های آذربایجان ، ارمنستان و ایالت خود مختار نخجوان مشخص می کند . در جنوب ، کشیدگی رشته کوهها ، دره ها ، جلگه ها و دشتها موجب پیوستگی توپوگرافیک استان با آذربایجان غربی و زنجان شده است و در شرق نیز دره و رودخانه دره رود ، کوه های سبلان ، چهل نور و گردنه صایین این خطه را از استان اردبیل جدا می کند .

آب و هوا :
آب و هوای استان آذربایجان شرقی به طور کلی سرد و خشک است ، ولی به علت تنوع توپوگرافیکی ، از اقلیمهای متفاوتی برخوردار است . موقعیت کوهستانی و عرض جغرافیایی استان از عوامل برودت و سرمای قسمت اعظم این منطقه است . کم ارتفاعی و اثرات ملایم کننده بخارهای دریای خزر در پاره ای از مناطق از عوامل اعتدال اقلیمی آن به شمار می اید . به علاوه آذربایجان تا حدودی تحت تاثیر جریانهای مرطوب دریای مدیترانه از سمت غرب و جنوب غربی قرار دارد و توده های هوای سرد سیبری نیز از شمال بر آب و هوای آن اثر می گذارد . وجود دریاچه ارومیه آب و هوای قسمت محدودی از سواحل استان را تحت تاثیر قرار داده است .

پیشینه تاریخی :
پس از سقوط دولت صفویه ، در دوره ای که ایران عملا میان روس و عثمانی و اشرف افغان تقسیم شده بود ، آذربایجان در دست دولت عثمانی ماند ولی دیری نپایید نادر شاه آن را از تصرف دولت عثمانی بیرون آورد و در صحرای مغان تاجگذاری کرد . کریمخان زند در سال 1175 هجری آذربایجان را از دست خانمهای محلی که پس از مرگ پادشاه قیام کرده بودند ، باز پس گرفت ، اما پس از مرگ او باز خوانین محلی سر بر آوردند تا اینکه آقا محمد خان قاجار در سال 1205 هجری موفق شد که اداره امور آذربایجان را کاملا در اختیار بگیرید .

جمعیت استا ن :
استان آذربایجان شرقی در سال 1370 حدود 3.279.000 نفر جمعیت داشت که معادل 87/5 درصد جمعیت کل کشور بود . تعداد خانوارهای استان در همین سال برابر 613.000 بود که متوسط جمعیت هر خانواده 6/5 نفر را نشان می دهد . تراکم نسبی جمعیت منطقه 3/72 نفر در هر کیلومتر مربع است . به عبارت دیگر تراکم جمعیت در استان آذر بایجان شرقی نزدیک به دو برابر تراکم جمعیت در کل کشور است .

آثار تاریخی :
غارها : غار هامپوییل ، آغ بولاق ، دوگیجان ، اسکندر
دره ها : کوهستان سهند ، دره لیقوان ، گشایش ، سعید آباد ، پیغام
قلعه و دژها : جمهر ، پشتو ، ضحاک هشترود ، عجب شیر ، پیغام ، نودوز ، آوارسین ، سن سارود ، قهقهه ، جوشین ، دختر ، ۀق گنبد ، کردشت ، سنگی شیروان
پاها و معابر تاریخی : پل دختر ، میانه ، خداآفرین
گورستانهای تاریخی : پنبه شلوار ، کججان ، بادامیار ، پیرحیران ، آخماقیه ، اسفنجان ، خسرو شاه ، ورنق ، هیق ، شیخ اسحاق ، خلیجان
مساجد قدیمی : ارک تبریز ، کبود ، جامع تبریز ، ظهیریه ، اسنق ، جمال آباد ، ملارستم ، معزالدین ، شیخ بابا ، جامع سراب ، جامع تسوج ، جامع اهر

استان یزد

توضیحات

دسته: شهرهای ایران

بازدید: 190

محیط طبیعی ( موقعیت و وسعت ) :
استان یزد از شمال به استان اصفهان ، از شمال شرق به استان خراسان ، از جنوب به استانهای کرمان و فارس ، از شرق به استانهای خراسان و کرمان و از غرب به استان اصفهان محدود است . این استان در کمربند خشک و نیمه خشک نیمکره شمالی قرار دارد و مساحت آن 130000 کیلومتر مربع است .

آب و هوا :
استان یزد در فلات مرکزی ایران به سبب موقعیت جغرافیائی ، دارای آب و هوای اقلیمی گرم و خشک بیابانی است اما شرایط محلی دگرگونی های محدودی را در آن بوجود آورده است . از یک سو ارتفاعات شیر کوه شعاع وسیعی از منطقه را تحت تاثیر عوامل مثبت قرار داده به گونه ای که در دره ها و کوهپایه های ظان هوا نسبتا ملایم و دارای آب و هوای ییلاقی است . از سوی دیگر ، وجود کویرهای نمک و دشتهای وسیع و لخت و عریان در مغرب و مشرق استان بر میزان درجه خشکی و شدت شرایط کویری آن افزوده است . در این استان نوسان دما در تابستان و زمستان زیاد است . درجه حرارت هوا در طول سال بین حداقل بیست درجه سانتیگراد زیر صفر تا چهل و شش درجه بالای صفر در نوسان است . استان یزد دارای دو فصل است : فصل بلند گرما و فصل کوتاه سرما . سردترین ماه های این استان دی و بهمن و گرمترین آن تیر است . این استان در فصل تابستان دارای روزهای بسیار گرم و شب های اغلب خنک و دلنشین است

پیشینه تاریخی :
استان یزد از سرزمینهای کهن و تاریخی ایران زمین است . در بغضی از منابع بنای اولیه برخی از شهرهای این استان چون ( میبد ) را به سلیمان پیغمبر ، ( یزد ) را به ضحاک و اسکندر مقدونی و ( ابر کوه ) را به ابراهیم پیغمبر نسبت داده اند . این بیانگر قدمت و دیرینگی پیشینیه تاریخی و فرهنگی سرزمین و مردم این دیار است . مجموعه آثار باستانی پراکنده موجود در این استان نیز به سهم خود گویای این پیشینه تاریخی است . آثاری چون دست افزار های سنگی بدست آمده از دره های شیر کوه ، نگاره های روی تخت سنگ کوه ارنان ، تکه سفالهای منقوش نارین قلعه میبد – متعلق به دوره ایلامی ، غارهای استان و آثار معماری و شهر سازی باستانی و ... نشان می دهد مدنیت یزد ، در چهار کانون باستانی ( مهریز و فهرج ) ، ( یزد ) ، ( رستاق و میبد ) و ( اردکان ) متمرکز بود . پژوهشگران این منطقه را که در مسیر شاهراه های باستانی ( ری – کرمان ) و ( پارس – خراسان ) قرار داشت ، جزء سرزمینهای دوردست مادها شمرده اند .
سلسله ها و حکامی که بر یزد حکومت کردند عبارتند از : قباد انوشیروان ، یزد گرد اول ، ساسانیان ، آل کاپویه ، اتابکان ، مغولان ، آل مظفر ، تیموریان ، صفویان ، افشاریان و قاجاریه

جمعیت :
جمعیت استان یزد در حال حاضر بالغ بر 890000 نفر است که 1/4 در صد از جمعیت کل کشور را به خود اختصاص می دهد . از کل جمعیت استان 78 در صد را جمعیت شهری و 22 در صد را جمعیت روستائی تشکیل می دهد . به دلیل وجود بیابانها و کویرهای وسیع تراکم جمعیت در سطح استان کم است .

نژاد:
مردم استان یزد از نژاد آریادی و ایرانی هستند و به علت موقعیت جغرافیائی ویژه این استان ، از آمیختن با نژادهای غیر ایرانی تا اندازه ای مصون مانده اند . در روزگار باستان و آغاز مدنیت و آبادی در این سامان نژادهای دیگری در این ناحیه می زیستند و با نژادهای اصلی آن در امیختند . این آمیزش بی گمان بعدها در سرگذشت اجتماعی ، فرهنگی و حتی ترکیب نژادی مهاجران تازه رسیده آریائی نیز تأثیر بسیار داشته است . در نیمه هزاره دوم پیش از میلاد آریائی ها به فلات مرکزی ایران از جمله منطقه یزد که در دل این فلات قرار دارد ، روی آوردند . در دوره های بعد نیز ، گروه های عرب ، ترک ، مسیحی و کلیمی به این منطقه آمدند . در سده اخیر نیز اعراب مهاجر به این استان آمده و در آن ساکن شدند

زبان :
مردم استان یزد به زبان فارسی رایج ، با پاره ای ویژگی های گویشی سخن می گویند . برخی ویژگیهای گویشی در میان شهرستانهای این استان محسوس است . زبان شناسان نیم زبانهای جدید ایرانی را به دو دسته باختری و خاوری تقسیم کرده اند . لهجه یزدی جزء نیم زبانهای مرکزی دسته باختری است که در بخش باختری فلات ایران ، تا حدود مرزهای ایران رواج دارد . در بیشتر نیم زبانهای مرکزی از جمله لهجه شیرین یزدی اثر آمیختگی کمتری با زبان عربی دیده میشود . زرتشتیان یزد به زبان نیاکان خویش ، زبان فارسی دری سخن می گویند . زبان زرتشتیان یزد به دلیل پاره ای عوامل اجتماعی ، فرهنگی و اقتصادی آمیختگی بسیار با زبان فارسی پیدا کرده ، به طوری که آهنگ ناتوان شدن وحتی فراموش شدن آن روز به روز تندتر میشود .

مذهب :
پیش از ورود مسلمانان به ایران ، مردم استان یزد نیز مانند مردم سایر نقاط ایران زرتشتی بودند . با انقراض حکومت ساسانیان در نیمه نخست سده اول ه . ق مردم بیشتر نقاط ایران از جمله استان یزد نیز به دین اسلام گرویدند ؛ ولی برخی از آنان با پرداخت جزیه ، آیین خود را حفظ کردند و زرتشتی باقی ماندند . قریب به اتفاق مردم استان یزد ، مسلمان و پیرو شیعه جعفری هستند .

آثار تاریخی:
مسجدها : جامع یزد ، ابوالمعالی ، شاه تهماسب ، ریگ یزد ، فرط ، حظیره ، سر پلک ، پیر حسین ، ملا اسماعیل ، شاه عبدالقیوم ، بیاق خان ، چهار منار ، جامع اهرستان ، مصلی یزد ، پشت باغ ، مناره مسجد نظامیه ، جامع مهر آباد ، جامع ابر قو ، بیرون ابرقو ، جامع بافق ، جامع ایرند آباد ، جامع فیروز آباد ، جامع خرانق ، جامع بفرویه ، جامع عقدا ، حاج محمد سعیدا ، زردک ، جامع اردکان ، جامع مهریز ، جامع فهرج ، جامع عز آباد صدوق ، جامع ندوشن ، امیرالمومنین ، جامع مهر پادین ، فراشاه

امام زاده ها : امام زاده جعفر یزد ، امام زاده عبدالله بافق ، امام زاده سید نورالدین ، امامزاده حسین ابن موسی ، امام زاده سید محمد عقدا
قلعه ها : نارین قلعه ، قلعه مهر جرد ، ابرند آباد ، رباط ابر کوه ، شواز ، مروست ، رحمت آباد ، پهلوانان بادی ،
بناهای تاریخی : مجموعه های تاریخی ، مجموعه امیر چقماق ، سهل ابن علی ، مار کار ، خیر آباد ، حسینیان ، شهاب الدین قاسم ، حجت آباد وزیر ، شیخداد ، امام تفت ، شهدای فهرج ، مصلی عتیق ، خان ، سر حوض ، ناظم التجار ، بیدا خوید ، سلطان بندر آباد
خانه های تاریخی : امید سالار ، تقدیری ، آقازاده ابر قو ، امامزاده ای ، موید علائی ، لاری ها ، رسولیان ، نواب رضوی ، کلاهدوزها ، محمودی ، ملک زاده ، اربابی ، صراف زاده ، مرتاض
مدرسه های تاریخی : شاه کمالیه ، ضیاییه ، امام خمینی ، خسروی ، کیخسروی ، مهر نرسی آباد ، بدر ، ایرانشهر ، رستمی مریم آباد
باغ های تاریخی : دولت آباد ، خان ، نمیر ، پهلوان پور

استان خراسان

توضیحات

دسته: شهرهای ایران

بازدید: 193

محیط طبیعی ( موقعیت و وسعت )
استان خراسان با مساحتی معادل 313.335 کیلومتر مربع ، وسیع ترین استان کشور است و حدود یک پنجم مساحت ایران را تشکیل می دهد . این استان از شمال و شمال شرقی به جمهوری ترکمنستان ، از شرق به کشور افغانستان ، از جنوب به استان سیستان و بلوچستان و از غرب و شمال غربی به استانهای یزد ، اصفهان ، سمنان و گلستان محدود می باشد .

آب و هوا :
متوسط درجه حرارت هوا در استان خراسان بین 6/13 و 17 درجه سانتی گراد است . حداقل درجه حرارت 28- درجه و حداکثر آن بر اساس گزارش ایستگاه سبزوار 5/45 درجه می باشد که 5/73 درجه اختلاف دما بین حداقل و حداکثر دمای سالانه در این استان را نشان می دهد . متوسط میزان بارندگی در سطح استان 55/218 میلی متر است . استان خراسان همواره در معرض جریانهای هوایی متغیر قرار دارد و همین شرایط سبب اختلاف شدید درجه حرارت در این استان شده است .

پیشینه تاریخی :
خراسان عرصه دایمی ظهور و سقوط و طلوع و غروب قدرتمندها و حکومتها در طول تاریخ گذشته ایران بوده و فراز و نشیبهای متعددی را از سر گذرانده . در این سرزمین پهناور ، اقوام و حکومتهای ترک و تازی و تاتار ، غز وقجر و قبچاق ، مغول و ترکمن و افغان حوادثی بیشمار آفریده اند . بادهای طبیعی ، طوفان ، سیل ، طاعون و زلزله نیز شدت حوادث آن را دامن زده است . سرزمین خراسان در زبان پهلوی ( خوراسان ) تلفظ می شود که به معنی سرزمین خورشید است . خراسان در زمان اسلام به چهار قسمت تقسیم می شود و هر قسمت آن به نام یکی از چهار شهر بزرگ : نیشابور ، مرو ، هرات و بلخ نامیده می شد .

جمعیت :
در آبان ماه 1375 جمعیت استان خراسان 6.047.661 نفر بوده است که از این تعداد 85/56 در صد در نقاط شهری و 36/43 در صد در نقاط روستایی سکونت داشته اند و بقیه غیر ساکن بوده اند . در سال مذکور 6.047.661 نفر جمعیت استان 3.032.701 نفر مرد و 3.014.960 نفر زن بوده اند که در نتیجه نسبت جنسی برابر 101 به دست می آید . به عبارت دیگر در این استان در مقابل هر 100 نفر زن 101 نفر مرد وجود داشته است .

آثار تاریخی :
مناره ها و برج ها : کبیر گلشن ، کرات علی آباد ، خسرو گرد ، فیروز آباد ، اخنجان ، رادکان
قلعه ها : حسن آباد ، قیصر ، صعولک ، طبس ، آتشگاه ، رباط شرف
مدارس قدیمی : پریزاد ، نواب ، خیرات خان ، میرزا جعفر ، دومناره گلشن ، دودر ، عباس قلی خان ، باقریه ، بهزاد ، سلیمان خان ، غیا ثیه ، شریعتمدار سبزوار
بازمانده شهرهای تاریخی و باستانی : بازمانده های شهر قدیمی توس ، بازمانده های شهر بلقیس ، زادگاه نوشیروان

استان تهران

توضیحات

دسته: شهرهای ایران

بازدید: 178

محیط طبیعی ( موقعیت و وسعت)

استان تهران با وسعتی حدود 18814 کیلومتر مربع بین 34 تا 5/36 درجه عرضی شمالی و 50 تا 53 درجه طول شرقی واقع شده است . این استان از شمال به استان مازندران ، از جنوب به استان قم ، از جنوب غرب به استان مرکزی ، از غرب به قزوین و از شرق به استان سمنان محدود است .

آب وهوا :

در نواحی مختلف استان تهران به علت موقعیت ویژه جغرافیائی آب و هوای متفاوتی شکل گرفته است . سه عامل جغرافیائی در ساخت کلی اقلیم استان تهران نقش موثری دارد :

کویر یا دشت کویر : باعث عوامل منفی تاثیر گذاری بروی هوای استان تهران هستند .

رشته کوههای البرز : باعث تعدیل آب و هوا می شوند .

بادهای مرطوب و باران زای غربی : باعث تعدیل در گرمای سوزان بخش کویری می شوند .

اقلیم ارتفاعات شمالی : آب و هوایی مرطوب و نیمه مرطوب و سردسیر با زمستانهای بسیار سرد و طولانی دارد

اقلیم کوهپایه : دارای آب و هوایی نیمه مرطوب و سردسیر و زمستانهایی به نسبت طولانی است .

اقلیم نیمه خشک و خشک : با زمستانهای کوتاه و تابستانهای گرم در ارتفاعات کمتر از 2000 متر واقع شده است .

پیشینه تاریخی :

منطقه تهران که در شمال غرب فلات مرکزی ایران قرار گرفته از زمان های دور و ادوار پیش از تاریخ منطقه ای مسکونی بوده و رد پای فرهنگهای پیش از تاریخی را در گوشه و کنار آن می توان سراغ گرفت . دشت تهران حراقل از نیمه دوم هزاره دوم تا به امروز مسکونی بوده است . از زمانی که شهر تهران در سال 1200 ه . ق توسط آقا محمد خان قاجار به پایتختی ایران برگزیده شد تا به امروز حوادث بی شماری را به خود دیده است .

جمعیت تهران :

جمعیت استان تهران در سال 1379 در حدود 11.647.103 نفر برآورده شده است . از این تعداد 10.159.768 نفر در نقاط شهر ری ( 23/87 در صد کل استان ) و 1.487.335 نفر در مناطق روستائی ( 77/12 در صد کل استان )  زندگی می کنند . نرخ رشد جمعیت بین سالهای 70 تا 73 در کل استان 7/2 در صد ، در مناطق شهری ، 8/3 در صد و در مناطق روستایی 7/3 در صد بوده است . در توزیع شهرستانی جمعیت ، بیش از نیمی از جمعیت استان در شهرستان تهران ساکن هستند ( 73/57 در صد جمعیت کل استان )  و شهرستان کرج با 1.120.543 نفر ( 62/9 در صد کل جمعیت استان ) در مرتبه دوم قرار دارد . بالاترین نرخ رشد جمعیت بین سالهای 70 تا 73 را شهرستان شهریار با 8/11 در صد داشته است .

نژاد :

تمدن هایی که در حوزه استان تهران از دیر باز وجود داشته اند نشانه هایی از سکونت و پیدایش تمدنهای این منطقه را نشان می دهند در این میان ( چشمه علی ) ری که مربوط به 6200 سال قبل است از اهمیت ویژه ای برخوردار است . گروهی که بیش از 6000 سال پیش در این حوزه ساکن بودند از اولین اقوام و نژادهای بومی منطقه محسوب می شوند تمدنی که توسط این اقوام در چشمه علی ری متولد شد و رشد کرد بسیار قدرتمند بود و با نفوذ به خارج از حوزه چشمه علی مانند ساکنان تپه سیلک ، قره تپه شهریار ، موشلان تپه اسماعیل آباد ، تپه حصار دامغان و تپه آنو و نمازگاه در ترکستان وشرق ایران تا بلوچستان ، کمکم توانست بر دیگر اقوام تأثیر گذارد و آنها را جذب قدرت و عظمت خود نماید .

زبان :

زبان اصلی مردم تهران و استان تهران ، فارسی است . اما در بعضی نقاط زبانهای محلی نیز دیده می شود که در مجموع از لهجه های فارسی محسوب میشوند . به طور کلی زبان و گویشهای دیگری مانند آذری ، گیلکی ، لری ، مازندرانی و.... نیز به دلیل مهاجرت ها به ان افزوده شده است . بر اساس سرشماری 1365 در حدود 1/98 در صد از جمعیت استان به زبان فارسی تکلم می کنند که این نسبت در نقاط شهری 3/98 و در نقاط روستایی 8/96 در صد است .

مذهب :

آثار پیدا شده از عهد قدیم در ری و پهنه تهران بزرگ نشاندهنده اعتقادات مزداپرستی و زردشتی گری ساکنان منطقه و آداب و رسوم رایج در میان آنهاست . با ظهور اسلام و فتح ری در سال 22 ه . ق اندک اندک مردم منطقه به دیانت اسلام گرایش یافتند و از همان آغاز با پیدایش فرق و مذاهب گوناگون در اسلام شیعه و سنی در کنار هم زندگی کرده